woensdag 22 juli 2015

Terugblik

En dan zijn we al weer onderweg naar Nederland. De drie weken zijn al weer voorbij. Een heerlijke, rustige vakantie waarbij het snorkelen de hoofdrol speelde. De eerste keer is altijd de beste keer. De verwondering en de verbazing over de kleurrijke wereld onder water bij mijn eerste snorkeltocht zal ik niet gauw vergeten. Wat is het leuk om te snorkelen. En wat werd het een sport om bij iedere snorkeltocht nieuwe vissen te vinden. En dan neem ik alle schrammen en 'gaten' op mijn been maar voor lief.

Bonaire is mijn eiland. Wat een vriendelijke en hartelijke mensen. En wat een prachtige plekken zijn er om te snorkelen. Het eiland is niet toeristisch, toch wel in tegenstelling tot Curacao. Daar speelt het toerisme de boventoon en dat gaat ten koste van de charme die Bonaire nog wel heeft. De mensen zijn op Curacao anders. En dat geldt niet alleen voor de inwoners maar ook de toeristen die op Curacao komen. Op Bonaire komen de toeristen voor de natuur, op Curaco komen de toeristen voor het strand.

De ervaring van Dolphin Academy op Curacao was onvergetelijk. Wat was dat bijzonder om - van de kant - mee te maken. Spijt dat ik dit ook niet voor mezelf geboekt had. Maar wie weet?

=======================================================================


We begonnen met een lange vlucht richting Aruba, maar wat werden we goed verzorgd door de KLM. Warme doeken, dekentje, veel drinken en ook nog lekker eten. Vooral de pizza en het ijsje waren een aangename verassing. Het was zeker een lange vlucht, maar gelukkig heeft KLM veel recente films. Na geland te zijn moesten we nog door naar Bonaire. Het was nog goed warm toen we het vliegtuig uitstaptenen er stond een behoorlijke wind.

We kwamen aan bij een leuk appartementje en konden niets meer aan eten kopen dus we moesten even verhongeren. 's Ochtends gelijk eten gekocht en toen kon het snorkelavontuur beginnen. Veel mooie vissen gezien en ik was dan ook de fotograaf van deze vakantie. Van alles wat ook maar bewoog nam ik een foto of een filmpje. Het was dan ook leuk om te zien wat voor vissen we hadden en telkens nieuwe proberen te spotten. De leukste snorkeldag was de laatste bij Klein Bonaire toen we een hele grote karetschildpad in het ondiepe water zagen. Wel kreeg ik veel water in mijn snorkel door alle golven die ik tegen had toen ik er met de camera achteraan moest. Het was op Bonaire zeker een chille vakantie om bij te komen en lekker heel de dag in het water te dobberen. We zijn ook langs de ezeltjes geweest en hebben lekkere smoothies op.

Toen was het alweer tijd voor Curaçao. Daar was niet heel veel te beleven en ik verheugde me dan ook maar op het einde van de vakantie, de in-depth cursus bij de Dolphin Academy. Dit was zeker een hele leuke ervaring en raadt het dan ook aan iedereen aan. Ik heb heel veel geleerd over de dolfijnen in theorie en we mochten ook lang met ze in het water zijn. Het leukste gedeelte was wanneer we de snorkels aan mochten. De dolfijnen Machu en Pasku gingen lekker om ons heen zwemmen en uiteindelijk zwom ik met een van de twee mee. Nu we snorkels op hadden konden we met ze mee naar beneden duiken als we dat wilden dus dat deed ik ook en dat was het leukste van allemaal. Je zag dat wanneer je naar beneden ging de dolfijn ook heel leuk mee ging duiken en hij was allemaal geluidjes aan het maken, super leuk! Het was zeker een onvergetelijke ervaring en ik ben mijn ouders heel dankbaar dat ik het mocht meemaken. Nu is het alleen alweer voorbij en is het tijd om terug te vliegen. Maar dat is ook niet erg, want ik mis mijn Mickie die lekker bij mij op bed slaapt en me kusjes geeft toch ook weer.
========================================================================


Deze zomervakantie voor het eerst naar het Caribisch gebied, samen met Jeanette en Laura. We vertrokken op vrijdag 3 juli vanaf Schiphol en we vlogen deze keer met KLM. Benieuwd hoe dat zou bevallen. Na een hele prettige vlucht waar we veel lekkere dingen kregen om te eten en “Wilt u er een wijntje bij meneer?” - en dat was zonder bijbetalen, nou graag - landen we met een tussenstop op Aruba toch mooi op tijd op Bonaire Airport. Via de eigenaar van het appartement had Jeanette een taxi geregeld. De chauffeur stond al klaar met een bordje 'Familie Bastiaanse"! We waren daarna vrij snel in ons verblijf. Na het uitpakken van de koffers konden we het hele huis eens even rustig bekijken. In de koelkast stond een drankje geregeld door de eigenaar, dat was wel even lekker. Het blijven toch altijd lange reisdagen door die tijdsverschillen als je de oceaan over vliegt!

De volgende dag zijn we de huurfietsen op gaan halen. We vonden dat makkelijker dan een huurauto omdat het eiland niet zo heel groot is. Beter voor het milieu ook. Gelijk even met de mountainbike langs de supermarkt en dan weer een groot kwartiertje terug naar ons appartement Bon Bida. We zaten net even buiten de hoofdstad Kralendijk maar toch ook wel dicht bij de snorkelplaatsen en het strand. Bij Eden Beach Club hadden we wel een lekker stekje gevonden om aan het einde van de middag even lekker in de zon te kunnen liggen met een koude smoothie!

Wat gingen we allemaal doen op Bonaire: Even op de fiets naar de ezeltjesopvang en daarna doorfietsen naar een heerlijk plekje aan een lagune waar veel gesurfd werd. Hier hebben we lekker wat gegeten en toen nog even terug naar huis fietsen. Dat viel toch wel een beetje tegen ook omdat het die dag erg warm was. Zelfs voor dit gebied. En er staat ook altijd veel wind op de benedenwindse eilanden, what is in a name? Kanoën in het Mangrovebos met daarbij ook nog even snorkelen en dan tegen de stroom in weer terug zwemmen. Dat viel een beetje tegen om te doen. En ook dit weer op de fiets, net zoals de tocht langs de kust naar de bekende slavenhutjes waar vroeger de zoutwinning was. Gelukkig gaat dat tegenwoordig een beetje anders, Wat waren die hutjes klein zeg! En uiteraard waarvoor je naar dit eiland komt, duiken en snorkelen waarbij wij ons hebben beperkt tot het laatste. De eerste keer voor ons dus dat snorkelen, spannend wel. Hoe zou de onderwaterwereld er uit zien? Nou we hebben er van genoten want het is zo mooi met al die vissen die gewoon langs je heen zwemmen. We hebben er zoveel verschillende gezien dat we bleven filmen en foto’s maken en dan thuis proberen de namen op te zoeken! Laatste dag nog een pick-up truck gehuurd om ook nog even door het nationale park van Bonaire te kunnen rijden. Wat ook een schitterende belevenis was want daar lag geen asfalt, dus off road rijden.

Het fijne van Bonaire is denk ik wel de vriendelijke mensen en een hele relaxte sfeer. Alles kan hier heel gemakkelijk geregeld worden. Ze komen je net zo snel even ophalen hoor. Het eiland maakt wel een beetje rommelige indruk en is verder heel erg droog. Ze snakken naar een beetje water af en toe. Ik vond het wel een prettig eiland om vakantie te hebben.

Op 16 juli vertrokken we naar Curaçao en toen vlogen we met Inselair, een kleine maatschappij die hier veel tussen de eilanden op en neer vliegt. Met een Fokker 50 werden we in 20 minuten naar onze volgende bestemming gevlogen waar we nog 6 dagen zouden blijven. Met de taxi van het vliegveld naar het resort duurde ongeveer 30 minuten. Wat een hectiek op dit eiland vergeleken met Bonaire. De omslag was wel groot.

We logeerden dit keer in een huis van Duitse mensen in een resort vlakbij de Jan Thielbaai en dat is even buiten Willemstad. Het was wel een mooi huis met een heerlijke veranda met veel schaduw en zelfs een klein zwembadje voor als de warmte je naar je hoofd zou stijgen. Prachtig uitzicht vanaf het balkon en een grote tuin rondom de woning die verder van alle gemakken voorzien was. Alleen de tv deed het niet waardoor we wel weer veel spelletjes gespeeld hebben, ook wel weer leuk.

De volgende dag naar Willemstad gereden en daar wat rond gelopen en een drankje genomen langs de Handelskade en genoten van het open en dicht gaan van de pontjesbrug. In de middag lekker bij het huisje genoten van de schaduw en ons mini-zwembadje. Ook zijn we hier nog twee dagen naar verschillende stranden geweest en hebben toen weer gesnorkeld op zoek naar nieuwe vissen. Of waren het toch alweer de oude bekenden die we op Bonaire ook al gezien hebben? Hier zaten lang niet zo veel vissen als daar en ik denk dat we al een beetje verwend waren met wat we in die eerste weken al gezien hadden onder water!

Toen werd het dan eindelijk maandag 20 juli, de dag waar Laura zo lang naar had uit gekeken: twee middagen cursus bij de dolfijnacademie op het park van het zee-aquarium van Curaçao. Ze heeft zoveel geleerd over dolfijnen dat ze al bijna afgestudeerd is. En na die theorie was er ook ruim de tijd om de dolfijnen te ontmoeten en van dichtbij tekst en uitleg te krijgen van een van de trainers. De dolfijn liet zich lekker aaien en bekijken en vond het ook wel prachtig al die aandacht en Laura nog veel meer. De tweede dag weer theorie, maar daarna ging ze dan echt een poos in het water om met de dolfijnen te zwemmen en kunstjes te doen. Later zelfs nog met een snorkelbril op samen onder water duiken waarbij ze oogcontact had en de dolfijn ook nog allemaal gekke geluidjes ging maken. Voor ons helaas niet te zien of te horen, dus daar konden we geen foto’s van maken. Ze heeft hier wel heel erg van genoten en wij daardoor natuurlijk ook.

Helaas zit het er nu weer op en vliegen we woensdag 22 juli weer terug naar Schiphol. En dit keer komt ook een wens van mij in vervulling want we gaan terug met een Boeing 747 en daar wilde ik altijd al een keer in vliegen. We gaan weer met de KLM terug, dus dat wordt weer “wijntje erbij meneer?” Nou graag denk ik nu alvast! Al met al was het weer een heerlijke vakantie waarin we ook van tijd tot tijd lekker hebben kunnen luieren en veel moois gezien hebben. En als ik eerlijk moet zijn dan heeft Bonaire toch een beetje mijn voorkeur!



dinsdag 21 juli 2015

Dolphins in depth cursus

Dag 2
Tegen twaalven rijden we weer naar het Sea Aquarium voor dag 2 van de cursus.

Als we de auto uitstappen, begint het te regenen. We zijn net op tijd binnen voordat het begint te stortregenen. Na een half uurtje is de bui overgetrokken en klaart het weer op. Gisteren hebben we een pistolet met zalm op. Dat was zo lekker, dat lusten we vandaag ook wel weer. We gaan net buiten het open theater' van de dolfijnenshow zitten met een prachtig uitzicht over de Caribische zee en de show. Eigenlijk is het geen show maar een demonstratie van een dolfijnentraining. De beveiliger veegt alle bankjes eerst droog voordat de toeschouwers erop gaan zitten.  De demonstratie is weer heel anders dan gisteren: andere trainers en dolfijnen. Leuk om het plezier van en de liefde tussen de trainers en de dolfijnen te zien. Het voelt heel anders dan bijvoorbeeld een Sea World in Florida dat toch veel meer een circus is.

Om 14.00 uur worden we weer begeleid naar de lagunes. Na een theorieles over de zintuigen van de dolfijnen gaat Laura zwemmen met de dolfijnen. Omdat er een directe verbinding is met de zee, wordt gezwommen in zeewater. In de lagunes zwemmen ook gewoon allerlei vissen die we ook bij het snorkelen hebben gezien.

Na het aantrekken van de vinnen gaan ze het water in. Heel koud, volgens Laura. Eerst weer de verplichte foto-opnamen en dan zwemmen dolfijnen Machu en Pasku  langs. Machu wil iedere keer naar z'n moeder toe die bij de duikers verderop is. Er worden een paar trainingsoefeningen gedaan.

En dan mag Laura met beide dolfijnen zwemmen. Heel voorzichtig wordt het verder uitgebreid totdat Laura met snorkel en vinnen samen met de dolfijn zwemt. Al snel gaat Laura met de dolfijn onder water. De dolfijn volgt Laura. Ze hebben contact. Niet alleen oogcontact maar ook in communicatie. Machu maakt allemaal geluidjes. Heel bijzonder om te zien en voor Laura nog bijzonderder om mee te maken. De ene duik na de andere duik maakt zij samen met de dolfijn. Het is genieten. Ruim een uur zijn ze in het water. Dit is pas echt zwemmen met dolfijnen.

De theorieles roept weer. George vertelt over de echolocatie. Bij het zwemmen met de dolfijnen laat trainster Mandy al zien dat de dolfijn met oogdoppen op een voorwerp kan vinden door de echo van het klikgeluid dat dolfijnen maken. Het lukt niet om de les af te ronden. Om half 5 is de demonstratie en het publiek wacht.


De studenten, zoals ze genoemd worden, worden voorgesteld aan het publiek. Laura laat de dolfijnen zingen en met de staart achteruit door het water 'lopen'.


Het zijn twee geweldige middagen geweest. De cursus 'Dolphins in depth' is een echte aanrader. En dat de Academy er serieus mee omgaat, blijkt wel dat de theorieles over echolocatie na de demonstratie gewoon vervolgd wordt. Alle lichten gaan al uit. Uiteindelijk kunnen we alleen nog door de personeelsuitgang het park verlaten.

Dag 1
De gehele vakantie hebben we goed weer: licht bewolkt, veel zon en een temperatuur boven de 30 graden. Voor het eerst miezert het. De miezer gaat echter al snel over in fikse regenbuien. Het water stroomt door de straten. Om 11.00 uur plenst het nog steeds. De temperatuur ligt dan op 25 graden. We rennen naar de auto.

In Florida hebben Ben en Laura gezwommen met dolfijnen. Het was maar een kwartiertje toen, maar een onvergetelijke ervaring. Laura gaat nu twee middagen dolfijnen van dichtbij volgn bij Dolphin Academy. Zij volgt de Dolphins in depth cursus. De Academy ligt in het Curaçao Sea Aquarium park. We hoeven geen toegang te betalen.

Het Sea Aquarium ligt direct aan de Caribische zee. Er wonen inmiddels 20 kust-tuimelaardolfijnen. Deze dolfijnen zwemmen het liefst in ondiepe wateren zoals baaien en langs de kust. Er is een open zeeprogramma waarin de dolfijnen geleerd wordt om in de zee te gaan zwemmen. Dat gaat stapje voor stapje, want de dolfijnen beschouwen het Sea Aquarium als hun thuis.

Bij Dolphin Academy melden we ons. Laura moet twee afstandsverklaringen invullen. Wanneer we de teksten lezen, zouden we bijna rechtsomkeer maken. We zijn natuurlijk weer veel te vroeg en  wandelen nog even langs de verschillende aquaria op het park. Normaal heeft het niet echt onze interesse, maar nu is het wel leuk om te zien welke vissen we ook bij het snorkelen hebben gezien. Het park is verder niet groot, maar het lukt ons niet om de zeeleeuwenshow te vinden.

Om 13.00 uur start het programma van Laura. Vandaag doet zij het encounterprogramna. Met een groepje van vijf, waaronder twee medewerkers van het park, krijgt zij binnen eerst theorieles over dolfijnen. 
Wij lopen nog steeds buiten. Al gauw moeten we weer schuilen voor de volgende bui. Aan de kade ligt een onderzeeër. Benedendeks zien we tarpons, snoeken en pijlstaartroggen. Ze zijn erg groot, blij dat we ze niet bij het snorkelen hebben gezien. Om 14.00 uur worden we bij het theater verwacht. Op het filmscherm zien we nog net de geboorte van een dolfijn. Vervolgens krijgen we een instructie. Als observer - met een blauwe polsband - zijn we als laatste aan de beurt. We worden opgehaald en wachten braaf achter een hek. Als alle deelnemers in groepen zijn ingedeeld, gaat het hek open. Er schijnt inmiddels een flauw zonnetje. We mogen naar Laura, maar Laura is nog nergens te zien. Na een uur wachten komt Laura ook naar buiten. De andere groepen zijn inmiddels klaar.

Het encounterprogramma is uitgebreid. Eerst nog de verplichte kusjes en omhelzingen met de dolfijn voor de foto. De trainster neemt alle tijd en legt alles uit over de anatomie van de dolfijn. Dolfijn Tela laat zich uitgebreid aaien: kop, lijf, staart, buik. Ze geniet volop en Laura nog meer. Af en toe zwemt ze even weg. De trainster laat zien met welke handbewegingen de dolfijnen allerlei opdrachten uitvoert. Aan het einde van de middag mogen de deelnemers het ook doen. Laura laat Tela klappen. Morgen gaat ze echt optreden, in de dolfijnenshow van 16.30 uur.




zondag 19 juli 2015

Onze snorkeltochten op Curacao

In het weekend snorkelen we op twee stranden. Ook in Curacao liggen de snorkellocaties aan de westkant van het eiland. De beste - en minder toeristische - snorkellocaties liggen ten noorden van Willemstad. Vanuit de wijk Jan Thiel is dat al gauw meer dan een uur rijden. We kiezen daarom voor Jan Thiel Beach en Sea Aquarium Beach.

Sea Aquarium Beach
Sea Aquarium Beach is een aangelegd strand. In 2012 is het strand helemaal verbouwd. Er is een boulevard aangelegd met winkels en een nieuw Mambo Beach.

Op zaterdag gaan we naar Mambo Beach. Inmiddels hebben we weer internet en kunnen we pas weg nadat de etappe van de Tour de France is afgelopen. Gelukkig leven we hier zes uur eerder, dus om half twaalf 's ochtends rijden we weg. Het is nog niet zo eenvoudig om het strand te vinden. Sea Aquarium staat wel op de borden, maar onduidelijk is waar de 'beach' is. Uiteindelijk parkeren we onze auto op een groot - gratis - parkeerterrein en lopen de andere toeristen achter na.

We komen op een boulevard met  bars, restaurants, winkels en watersportfaciliteiten. Het is heel stil op de boulevard. Af en toe gaat een strandganger iets te kopen en/of te drinken halen, maar in de winkels zien we nauwelijks mensen. Beneden ligt het zandstrand. Ook daar is het rustig. Het strand staat vol met palmbomen en ligbedden. In de zee ligt een golfbreker. Het zeewater is daardoor wel heel rustig, ideaal om in te zwemmen. Het ziet er wel mooi uit, maar ergens klopt het niet. We missen de rauwe, rotsachtige en natuurlijke stranden van Bonaire. Onder een palmboom kiezen we een plekje uit. Direct staan er twee dames bij ons, een dame vraagt 15 Naf  voor drie ligbedden en de andere dame 6 Naf per persoon voor de toegang tot het strand.

We gaan eerst snorkelen. Vanmorgen hebben we - op advies van een duikinstructeur - onze snorkelbrillen ingesmeerd met tandpasta. De tandpasta hebben we pas in de zee weer uitgespoeld. De brillen beslaan daardoor minder. Het water is heel troebel. Eigenlijk pas bij de golfbreker is het zicht beter en zien we weer de bekende rifvissen. Wel veel minder vissen en vaak de jonge versie. De grote rifvissen zitten waarschijnlijk aan de andere kant van de golfbreker. Daar is het te veel gevaarlijk om te zwemmen. De golven beuken hard op de golfbreker.


We snorkelen een poosje en gaan daarna luieren op onze strandstoelen met een tijdschrift. Aan het einde van de middag kopen we ons eerste ! (yoghurt)ijsje en rijden nog even langs de supermarkt Vreugdenhil. In tegenstelling tot de Nederlandse Van den Tweel heeft deze Spar-supermarkt een meer Amerikaanse uitstraling met een groot assortiment. En voor de Nederlanders onder ons, duidelijk goedkoper.

Jan Thiel Beach
Op zondag bezoeken we Jan Thiel Beach. We blijven daar maar twee uurtjes. Dit is echt het strand 'zien en gezien worden'. De ligbedden staan in rijen opgesteld, netjes naast elkaar. Met onze AH-boodschappentas voor de zwemspullen en een www.veiling.nl-bril van 5 euro voelen we ons niet thuis.

We snorkelen in de baai en zien weer de bekende rifvissen. De zandvis kregen we op Bonaire niet goed op de foto. Dat lukt deze keer wel. Maar we kunnen ook blikjes fris, flesjes bier, flessendoppen en zelfs een zak met kiezelstenen van de Gamma op de foto zetten.

vrijdag 17 juli 2015

Willemstad

Willemstad is de hoofdstad van Curaco. De stad kent ruim 140.000 inwoners. We rijden naar de wijk Punda, nog geen kwartier rijden van onze bungalow. In de Pietermaai parking parkeren we de auto en wandelen naar de Koningin Emmabrug. De brug is de enige drijvende brug ter wereld. De pontonbrug drijft op 16 pontons.

De brug gaat net open. Verschillende boten moeten door de Sint Annabaai. De waarschuwingsbel rinkelt. Alle voetgangers op de brug lopen onverstoord door. De bel rinkelt door, de groene hekken aan weerszijden van de kaden sluiten langzaam. Mensen beginnen nu wel door te lopen en te rennen. De brug zet zich langzaam in beweging en raakt los. Een meneer trekt nog een sprint en springt naar de kant. De brug scharniert aan een kant en kan bijna helemaal open. Heel bijzonder om te zien. De boten varen langs de pontonbrug in plaats van onder de brug:


We drinken wat op het terrasje langs de kade. Er loopt een man voorbij met twee leguanen op z'n arm. Blijkbaar kunnen we op de foto met de leguanen. We doen het niet. En gelukkig ook de andere toeristen niet. Nog geen tien minuten later gaat de brug alweer open.We lopen de brug over en voelen maar een lichte deining terwijl voor het oog de brug toch behoorlijk schommelt. Als we terug lopen, gaat de brug alweer open. Aan de kleur blauw van de vlag zien we dat de brug wel tegen de 40 minuten blijft. De veerboot ligt al klaar om de mensen naar de overkant te brengen.

De Handelskade in de wijk Punda is het meest bekende en gefotografeerde plekje van Curaçao. De geveltjes zijn prachtig.

Om de hoek van de Handelskade is de drijvende markt. Curaçao ligt op ongeveer zeventig kilometer varen van Venezuela. De geïmporteerde groenten en fruit in de supermarkten zijn niet goedkoop. Venezolaanse handelaren varen met houten bootjes naar Willemstad om verse groenten, fruitsoorten en vis hier te verkopen op de drijvende markt. 

We lopen nog even rond in de wijk Punda en lopen weer terug naar de parkeergarage. Op Curacao kunnen we betalen met Antilliaanse florijnen en Amerikaanse dollars. De prijzen staan bij restaurants en terrasjes in beide munteenheden. In de parkeergarage kunnen we bij de betaalautomaten alleen met florijnen( = 0,51 euro) betalen. Bij de bemande kassa wel weer in dollars. Allee de kassa is niet bemand. Na tien minuten komt de medewerker weer aangewandeld. Ondanks de enorme sleutelbos zit er geen sleutel bij waarmee her kantoortje weer geopend kan worden. We pinnen dan maar 25 florijnen.


's Middags doen we spelletjes in ons zwembad. We gebruiken een zwemband als tafel. De tafel drijft met spelbord door het water. We spelen een paar uurtjes Mens erger je niet, schaken en Halma. Plotseling komt er een heel klein wit hondje bij het zwembad kijken, een toypoedel volgens Laura. Het beestje  is niet meer bij ons weg te slaan. Laura knuffelt en knuffelt.  Ze vindt het wel een leuk speelkameraadje voor Mickie. Uiteindelijk gaan we toch maar naar de buren, die het hondje nog niet gemist hadden.

donderdag 16 juli 2015

Op weg naar Curacao

We vliegen op 16 juli naar buureiland Curacao, een vlucht van nog geen 20 minuten. Curaco is het grootste eiland van de Nederlandse Antillen. Het eiland ligt op 60 km voor de kust van Zuid-Amerika en is 444 km2 groot. Het eiland is 61 km lang en 5 tot 14 km breed.

Iedere dag zijn er maar liefst twaalf vluchten vanaf Bonaire naar Curacao. We kunnen vliegen met InselAir en Divi DiviWe hebben voor InselAir gekozen omdat KLM ook samenwerkt met InselAir.

Inchecken gaat snel. Geen rij bij de incheckbalie en de securitycheck is er speciaal voor ons. De marechaussee knoopt nog een gezellig praatje aan. Voor de security zijn er drie mensen die lachend hun werk doen. Vanuit de wachtruimte kijken we op de landingsbaan. Ruim voor tweeën landt ons toestel al. We boarden en lopen achter een mevrouw in een rij over het vliegveld naar het toestel. Er ligt zelfs een zebrapad voor overstekende passagiers.

We vliegen met een F50, een propellorvliegtuig. Het vliegtuig kan 52 personen vervoeren, veertien rijen met twee stoelen links en twee stoelen rechts behalve de eerste twee rijen. Het toestel zit bijna vol. Vijftien minuten voor de officiële vertrektijd draaien de propellers aan. Het toestel is oud, krappe stoelen met wel weer veel beenruimte. Op het toestel zitten twee piloten en een steward die het druk heeft met de uitleg over de noodprocedure, het uitdelen van immigratiekaarten en de krant (en dat allemaal in nog geen twintig minuten). We hebben de immigratiekaart nog niet ingevuld of we gaan al landen. De vlucht is prima. Wel veel turbulentie, waarschijnlijk ook omdat we laag vliegen. Voor half drie landen we al op vliegveld Hato. Bij de paspoortcontrole is het druk, heel druk. Er staan negen rijen met aankomende passagiers, die - net als op een pretpark - van de ene kant van de ruimte schuifelen naar de andere kant en weer terug.

We hebben een auto gehuurd bij Autohurenopcuracao. In eerste instantie zouden de eigenaren ons van het vliegveld komen afhalen. Op 8 mei besloot de rechter op Curacao dat alle autoverhuurbedrijven, behalve Sixt, Budget, Avis, National en Alamo, geen auto’s en klanten meer mogen halen en brengen van en naar het vliegveld Hato. Volgens de rechter is het regelen van autoverhuur op de luchthaven noodzakelijk om overlast te voorkomen. Dit betekent dat we een taxi naar onze bungalow moeten nemen. We onderhandelen met de taxichauffeuse over de prijs en komen uit op 40 dollar. Met de kilometerteller steeds boven de 100 km racet ze naar onze bungalow. Daar weet ze alleen nog dat we bij het vliegveld 45 dollar hebben afgesproken.

Op Curaco logeren we in bungalow Bini Sol op resort Lagunisol in Jan Thiel. Op het resort wonen merendeel permanente bewoners. Het resort is beveiligd. We krijgen een telefoon waarmee we het hek bij binnenkomst kunnen openen. De bungalow is van alle gemakken voorzien, alleen het werkt niet allemaal. Geen internet omdat er ergens een administratieve fout is gemaakt en geen tv omdat de ontvanger kapot is. Maar zonder tv kunnen we eindelijk lezen en spelletjes spelen. 

Aan het einde van de middag wordt de Suzuki Swift gebracht. We rijden gelijk even langs de dichtstbijzijnde supermarkt.



woensdag 15 juli 2015

Washington/Slagbaai Nationaal Park

Voor het bezoek aan  Washington/Slagbaai Nationaal Park huren we voor een dag een pick-up van bij Caribe Car Rental, Om half tien worden we opgehaald en gebracht naar het verhuurbedrijf. Op Bonaire is dat heel gebruikelijk. Er zijn ook verder geen kosten aan verbonden.

Langs de kust rijden we naar het noorden. We komen langs het Gotomeer. In 2010 was er een grote brand bij olieopslag Bopec. Door de brand is het Gotomeer vervuild en zijn de flamingo's weg trokken. De flamingo's zijn sinds vorig jaar weer terug.

We rijden door een haag van cactussen verder. Aandacht meer op de wilde geiten en leguanen dan op het verkeer. Overal op de weg lopen leguanen. Voorzichtig manoeuvreren we de pick-up van langs de leguanen. Sommige leguanen missen een stuk van de staart, ooit overreden? In Rincon slaan we linksaf. De weg naar het park wordt  verder aangegeven met houten palen waar een leguaan op geschilderd is.

Het Visitor Center ligt aan de oostkant van Bonaire. Bij de ingang staat een skelet van een walvis opgezet. De walvis houdt de wacht. In 2000 botste een 11.000 kg wegende bultrug op een cruiseschip dat vlakbij Bonaire voer.

Met de snorkelpenning krijgen we 10 dollar korting op de toegangsprijs van 25 dollar. In het park zijn twee routes uitgezet: een route van 24 km en één van 34 km. We rijden de lange, gele route die zonder te stoppen 2,5 uur duurt.

De weg is onverhard, zit vol kuilen en groeven. Op steile stukken ligt er wel betonplaat zodat de auto makkelijker omhoog klimt.  Door de droogte zijn de wegen nu goed te berijden. In het regenseizoen zal dit een ander verhaal zijn.

Net voorbij de ingang ligt Saliña Mathijs. Dit is een zoutpan, die nu droog staat. Een aantal kilometers verderop ligt Boka Chikitu. De plek wordt gemarkeerd door grote rotsblokken van miljoenen jaren oud. De zee beukt daar op de kust. De weg wordt steeds slechter. Er zitten grote gaten in de weg. Overhangende takken maken krassen op de auto.

Bij  Pos Mangel stoppen we voor de lunch. De drinkplaats voor vogels is door de droogte een modderpoel vol muggen. Wilde geiten proberen toch nog wat vocht naar binnen te krijgen. Overal komen leguanen vandaan. Brutaal lopen ze op ons af voor voedsel.Voordat we omsingeld worden, vluchten we weg. 

Bij snorkelplaats Wayaka eten we dan maar ons groentenpasteitje, dat we bij de ingang hebben gekocht, op. De snorkelplaats ligt in een idyllisch baaitje met een smal witstrand. Onze spullen kunnen we in de schaduw van de rotsformaties leggen. Het zeewater is heerlijk warm, geen enkele
deining. Een grote keizervis blijft om ons heen zwemmen. Een barracuda jaagt door het water op z'n prooi. We blijven een uurtje en rijden weer verder over het hobbelige wegdek met af en toe pittige klimmetjes. We schudden door de auto, stoten ons hoofd bijna tegen het dak van de auto. Alleen het offroad rijden in het park is al een belevenis op zich.

En dan is het offroadavontuur nog niet voorbij. Door een wegopbreking nemen we - blijkt achteraf - een verkeerde afslag. De verharde weg stopt aan het einde van de woonwijk en gaat over in een onverharde weg.  We komen in een onbewoonde gebied terecht met allerlei zijwegen. Alle offroadwegen lijken op elkaar, zodat we al gauw ook niet meer weten of we op deze weg al eerder gereden hebben. Met de zon proberen we te bepalen welke richting we op moeten rijden. We moeten naar het westen, dus we moeten de zon voor de auto krijgen. En zo komen we - na een tijdje dwalen - nog voor donker weer in de bewoonde wereld.




dinsdag 14 juli 2015

Klein Bonaire

Klein Bonaire is een onbewoond en klein (6 km2) eiland voor de kust van Bonaire. Het eiland ligt recht voor Kralendijk, op een afstand van 800 meter. Klein Bonaire zou een paradijs voor duikers en snorkelaars moeten zijn. Ben je een keer op Klein Bonaire geweest, dan zouden de snorkelplaatsen bij Bonaire tegen vallen. We hebben er dan ook bewust voor gekozen om te gaan snorkelen bij Klein Bonaire op een van de laatste dagen van onze vakantie op dit eiland.

Klein Bonaire is te bereiken met een watertaxi of een boot. De tocht duurt ongeveer twintig minuten. In eerste instantie wilden we de watertaxi vanaf Eden Beach pakken, maar we besluiten om een keer niet vanaf de kant te snorkelen, maar vanaf een boot. Op het eiland zijn drie bedrijven waar een motorboot gehuurd kan worden. In Harbour Village Marina, op loopafstand van ons appartement,  zijn twee bedrijven gevestigd: Bonaire Boat Rental en Le Grand Bleu Boat Rental. We kunnen alleen nog een boot voor een middag huren bij Bonaire Boat Rental. Le Grand Bleu is al voor de gehele week vol geboekt.

We wandelen op ons gemak naar Bonaire Boat Rental. Om kwart voor 1 zijn we in de 'haven' van Bonaire. Nergens zien we een kantoortje. Buiten het hek wachten we. Even later komt er een jeep aanrijden, het kantoor van Bonaire Boat Rental. Bij de steiger liggen drie motorboten. We varen met de Hurricane Sundeck Sport 188 'Blue'. De boot is 5,5 meter lang. Een vaarbewijs is op Bonaire niet nodig. De eigenaar vertelt ons eerst waar we langs de kust mogen varen en daarna legt hij de bediening van de boot kort uit. En dan zet de eigenaar de boot in z'n achteruit en geeft het stuurwiel aan Ben. Hij springt zelf weer de kade op. Behendig vaart Ben de boot de haven uit. Op de boot kunnen tien personen. Ruimte genoeg dus voor
ons. Wij installeren ons eerst op het achterdek van de boot en proberen daarna het voordek uit.

Inmiddels zijn we de haven uit en gaat de gashendel verder naar voren. We varen eerst richting Punt Vierkant. Om ons heen vliegen vissen het water uit om verderop weer de zee in te duiken. De gashendel gaat nog iets verder naar voren, de eerste spetters vallen op ons neer. De boot draait om, waardoor we meer golfslag tegen hebben. En dan neemt Laura het stuur over. Harder, harder en harder gaat de boot. De golven slaan over de voorkant van de boot. Kletsnat worden we.

We varen richting Klein Bonaire. Er staat een harde wind. Windkracht 5 op land valt met alle bebouwing wel mee, maar windkracht 5 op een open zee is hard. Klein Bonaire heeft geen aanlegsteigers omdat het rif al vrijwel meteen langs de kust begint. De bootjes kunnen aan een boei gelegd worden. Bij het snorkelpunt 'No name beach' liggen vier boeien. Maar met alleen de vaarervaring van het afgelopen uur en windkracht 5 is het niet gemakkelijk om de boot aan te meren. Ben probeert de boot naar een boei te varen, maar voor we het weten zijn we de boei alweer voorbij. Gelukkig liggen er nog meer boeien. We varen naar de volgende en komen in de buurt, maar we kunnen het touw van de boei net niet pakken. In z'n achteruit en nog een poging. Met de haak pakt Laura het touw op, maar de haak komt niet in de lus waardoor we weer mis grijpen. Bij poging 4 komt de haak in de lus, maar nu nog zien vast te houden. Inmiddels ligt Laura plat over het voordek. Ze is niet van plan om los te laten. En het lukt, we slaan de aanmeerlijn door de lus en knopen de lijn vast aan de boot.

De boot schommelt heen en weer, maar ligt vast. En nu komt de tweede uitdaging, hoe komen we van de boot af met een snorkelbril en vinnen? Bij de boot zit een los trapje, het vaste trapje is kapot. We hangen het trapje aan de zijkant van de boot. Boottrapjes hangen verticaal in het water, de treetjes van het trapje hangen dus recht onder elkaar. Laura kiest de gemakkelijke weg. Zij laat zich vanaf de rand van de boot het water in glijden. We gaan via het trapje. Eerst het ene been over de rand, voelend waar een voet op een tree geplaatst kan worden. Geen idee waar de eerste tree voor is, want die zit veel te hoog. Met een voet op de tree, nu nog proberen om het andere been over de rand van de boot te krijgen, zonder het evenwicht te verliezen. Beide handen stevig aan de linker- en rechterleuning van de trap en met een voet op een tree, komt het tweede been uiteindelijk ook mee.

Onze eerste snorkeltocht vanaf de boot. Of eigenlijk zwemmen we eerst naar de kant om daar de vinnen aan te doen. Eigenlijk dus toch wel een snorkeltocht vanaf de kant. De stroming neemt ons mee. De golven slaan over de snorkelpijp waardoor de pijp (en onze mond) vol zout zeewater komt. Proestend komen we weer boven. We zien weinig vissen en in ieder geval geen vissen die we nog niet eerder gezien hebben. Vechtend tegen de stroming zwemmen we verder van de kust af.



En dan zien we boven het koraal een  ........ zeeschildpad, We denken een karetschildpad vanwege de papegaaiachtige bek. Hij gebruikt zijn lange, platte voorpoten om statig door het water te zwemmen. Met de achterpoten stuurt de schildpad de zwemrichting bij. Een keer gaat de schildpad naar boven om lucht te happen. Verder zwemt de schildpad in ondiep water door de zee. We zwemmen met de schildpad mee. De schildpad stoort zich niet aan ons. Steeds dichterbij komen we. We zwemmen boven de schildpad en zelfs nog even voor de schildpad zodat we mooie foto's en filmpjes kunnen maken. We blijven een tijdje bij de schildpad totdat we een barracuda zien. Ook deze roofvis hebben we op onze snorkeltochten nog niet eerder gezien. Nadat we de barracuda op foto en film hebben gezet, keren we nog terug naar de plek van de schildpad. De schildpad kunnen we niet meer vinden.



Via het strand lopen we terug naar de boot. We lopen voorbij de boot zodat de stroming ons naar de boot voert. En nu moeten we met hetzelfde trapje weer proberen in de boot te komen. Het onderste treetje van de trap zit veel te hoog. We trekken ons met onze armen eerst omhoog zodat we onze voet op de onderste tree kunnen plaatsen. Maar eerlijk is eerlijk, de boot ingaan is gemakkelijker dan de boot verlaten. We blijven nog even aan de boei liggen en drinken een flesje water. Het laatste uurtje varen we nog een keer langs de kustlijn, zowel in noordelijke als zuidelijke richting. De gashendel staat weer vol open.




zondag 12 juli 2015

Slavernij

We fietsen naar de zoutbergen en de slavenhuisjes. Een fietstocht van 14 km enkele reis, in de hitte een uitdaging maar we gaan de uitdaging met z'n tweetjes aan. Laura past op de Nintendo DS.

Langs het vliegveld, snorkelplaats Windsock over Punt Vierkant fietsen we door Belnem: een luxe woonwijk op één van de mooiste locaties van Bonaire. De luxe woonwijk ligt pal aan de zee.  De wijk zou vernoemd zijn naar Harry Belafonte, een beroemde Amerikaanse zanger en acteur die al tientallen jaren naar Bonaire komt en zelfs enige tijd eigenaar is geweest van Klein Bonaire.
We fietsen verder langs de kust en zien veel pelikanen, dobberend op het kalme zeewater en op de rotsen. Af en toe zien we ook een flamingo, eenzaam staande in een zoutpan.

In het zuiden van Bonaire liggen natuurlijke zoutpannen. Het zeewater wordt in de ondiepe zoutpannen gelaten. Door de felle zon verdampt het water en blijft er zout over. Het indampen duur ongeveer een jaar. De grote zoutbergen van het Pekelmeer zien we al vanuit de verte liggen. Lange tijd werd het zout door slaven gewonnen. De slaven schepten het zout uit de zoutpannen.

Pas rond 1850 werden er voor de slaven slavenhuisjes gebouwd. Op twee plaatsen langs het Pekelmeer zijn de slavenhuisjes nog te zien, We stoppen bij de witte slavenhuisjes. Nog zuidelijker liggen de okergele slavenhuisjes bij de rode zoutpan.

De huisjes zijn nog geen anderhalve meter hoog.De ingang is zo klein dat we alleen kruipend naar binnen zouden kunnen. We kunnen er niet staan. Er zit ook nog een klein 'raampje' in het huisje. En dan proberen we ons voor te stellen dat er soms zes slaven in één huisje sliepen. Stichting Nationale Parken Nederlandse Antillen heeft de huisjes enkele jaren geleden gerestaureerd. Het rieten dak is vervangen door weerbestendig multiplex zodat onderhoud aan de huisjes niet nodig is. De verfblikken staan nog in de huisjes.



Bij iedere zoutpan staat een obelisk. Iedere obelisk heeft een kleur van de Nederlandse vlag: rood, wit, blauw of oranje. Bij de rode obelisk staat een hoge vlaggenmast. Hier werd een rode, witte, blauwe of oranje vlag gehesen. Zo wisten de schepen bij welke zoutplan het zout opgehaald kon worden.







Bij de zoutpannen zijn goed de verschillende kleuren waar te nemen. Het roze water ontstaat door bacteriën bij een bepaald zoutgehalte van de zoutpannen.

We fietsen op ons gemak weer terug, deze keer met rugwind. Langs de boulevard drinken we eerst nog wat voordat we Laura weer gaan opzoeken.



zaterdag 11 juli 2015

Onze snorkeltochten op Bonaire

Snorkelen vinden we erg leuk. Iedere dag liggen we wel een paar uur in de zee. Eerst nog wat onwennig, maar al gauw gaat het steeds beter. Het ademen via de snorkel lukt eigenlijk gelijk. Nooit gedacht dat drijven op het water zo makkelijk is. Wat is de onderwaterwereld van Bonaire mooi:


We snorkelen veel met een t-shirt aan. Door al het moois wat onder water te zien is, gaat de tijd snel voorbij. De zon brandt fel. En met snorkelen liggen we toch voor een deel boven water. Op een dag met veel bewolking even vergeten in te smeren. Nou, ook een zon achter bewolking straft direct. Toch een paar goed verbrande plekken op de benen gehad.

De snorkelbril opzetten vraagt enige aanpassingen tijdens de snorkeltochten. De eerste dagen hebben we last van water in de snorkelbril. We lezen op internet allerlei tips. Belangrijk is dat er geen haar tussen het gezicht en de rand van het masker komt. Dus haren in een staart doen bij lang haar, bij een snor of een pony een kwestie van goed langs de rand van het masker voelen of er geen haren onder de rand zitten. Ook is het belangrijk dat de band die over het hoofd geplaatst wordt niet op de oren komt. We hebben wel geleerd dat het heel nauw luistert.

Al snel leren we dat de vinnen het beste in de zee aangetrokken kunnen worden. Wandelen met vinnen over de rots- en koraalstranden is eigenlijk onmogelijk, maar wandelen met vinnen aan in de zee is nog onmogelijker. Vooral als we proberen met vinnen aan richting de zee te wandelen. De vinnen klappen door de golfslag steeds om. Proberen we het met onze rug richting de zee, dan gaat het wel beter, maar dan zien we weer niet waar we lopen. Op heuphoogte in het water staan en dan de vinnen aandoen, is de oplossing. Wel hebben we daarbij elkaar nodig omdat het moeilijk is om het evenwicht in de deining van de zee te bewaren. Nog makkelijker is het om de vinnen aan te doen wanneer we op onze rug in het water liggen, maar soms zijn de armen te kort om de riem van de vin over de hiel aan te trekken.



Snorkelen is ook niet zonder 'gevaar'. Zeker de eerste dagen met onze onervarenheid en dus onhandigheid vallen we door de golfslag nogal eens om. En daarbij geven de rotsen in het water niet mee.

We snorkelen op diverse plaatsen op Bonaire. De snorkellocaties liggen allemaal aan de westkust van het eiland. Als onervaren snorkelaars zoeken we naar locaties waarbij het relatief eenvoudig is om de zee in te lopen. In de omgeving van Kralendijk zitten verschillende snorkellocaties die we een paar keer bezoeken. Hieronder een overzicht van de snorkellocaties die we bezocht hebben en geschikt zijn voor beginnende snorkelaars. Daaronder hebben we een overzicht gemaakt van de vissen die we op onze snorkeltochten hebben gefotografeerd. De zee rondom Bonaire is prachtig, met veel verschillende en gekleurde rifvissen.





Andrea I 
We fietsen in noordelijke richting, pakken de sluiproute voor fietsers en zijn al snel bij Andrea I. Andrea I heeft een lang, smal strand dat voornamelijk uit koraal bestaat maar ook wat kleine stukjes zand heeft. Met een geel geverfde rots is aangegeven wat de beste plaats is om te water te gaan. Er zijn wel een aantal gaten waardoor je voorzichtig moet lopen. Langs de kant liggen rotsen begroeid met mos en dat is best wel glad. Met waterschoenen is het goed te doen. De stroming is licht.

Bij Andrea I leven veel grote vissen. We snorkelen op ons gemak langs het koraal. Op de bodem zien we oranje hertshoornkoraal. Het koraal heeft niet voor niets deze naam gekregen. Laura gaat steeds verder de zee op. Zij achtervolgt een school met blauwe doktervisjes. Plotseling stuiven de doktervisjes weg. Laura schrikt en verwacht op z'n minst een ..... Dan ziet zij in haar ooghoek een schildpad. Met haar vinnen probeert zij de schildpad bij te houden. En zij zet de filmcamera aan:




Bij Andrea I zijn een paar schaduwplekken. Bij een van de schaduwplekken staat ook nog een houten bankje. Veel snorkelaars en duikers nemen hier een pauze en eten wat. De leguanen (en dat zijn grote) weten dat en komen regelmatig even kijken of er bijvoorbeeld een appeltje ligt. 

Windsock 
De snorkelplaats Windsock ligt vlakbij het vliegveld. Een windsock is een windzak van het vliegveld, die de windrichting aangeeft. Af en toe komt er ook een vliegtuig vlak over de snorkelplaats heen. Windsock ligt aan een prachtig strand. Op sommige gedeelten liggen veel stenen, maar er zijn voldoende plekken met prachtig wit en heel zacht zand. Er staan ook overal bomen waardoor een plekje in de schaduw te vinden is. We zetten de fietsen tegen een boom.




Het is heel gemakkelijk om de zee in te gaan. Over de zandbodem lopen we zo de zee in. Wel letten we op dat we het vuurkoraal niet raken. Ook zien we hier veel hersen- en hertshoornkoraal. In ondiep water snorkelen we een paar uur. Omdat het water ondiep is, soms zelfs minder dan 1 meter, zijn de vissen heel dichtbij. Het water is ook heel helder. Vandaag zien we voor het eerst een paar slangalen. Een aal verstopt zich tussen het koraal, een andere aal beweegt zich brutaal over de bodem en haalt fel uit naar iedere vis die in de buurt komt.

Bari reef 

Bari betekent vaas. De snorkelplaats is vernoemd naar de vaassponzen die hier te zien zijn. Bari reef ligt aan een klein zandstrandje. Vanaf het strand kunnen we zo de zee in lopen. Rechts staat een pier, maar daar mogen alleen de gasten van het hotel gebruik van maken. 

We zwemmen naar de resten van een cementen pier. En daar wemelt het van de vissen, weer in alle soorten, maten en kleuren. Het verveelt gewoon niet. Iedere keer zien we weer andere vissen. We blijven een hele tijd rondom en over de pier snorkelen. Buiten de pier zien we weinig vissen. Het water is hier ook troebel.



Als we weer het strand oplopen, zit er een enorme leguaan naast onze badhanddoeken. Hij steekt zijn kop trots in de lucht en blijft rustig zitten. We hebben al heel wat kleine(re) leguanen gezien, maar die wisten niet hoe hard ze weg moesten rennen wanneer we in de buurt kwamen.

Deze niet, hij daagt ons gewoon uit en eet op z'n gemak van een - door een andere toeriste - toegeworpen appel. Wanneer de appel op is, klimt hij op z'n gemak de rotsen op. Geen haast, rustig aan lijkt hij ons te zeggen.

Front Porch 

We pakken onze snorkelspullen en lopen iets verder door naar Front Porch. Fort Porch ligt bij het Eden Beach Resort. We installeren ons in de strandstoelen en drinken een smootie voordat we gaan snorkelen.



De stroming is vandaag sterk. Met onze vinnen in de hand gaan we het trappetje bij de steiger af. De bodem loopt hier steil af. 

Langs de kust ligt een rif waar veel vissen langs zwemmen. Onder het rif verstoppen zich twee oranje soldatenvissen. We komen terecht in een grote school met vis. Op de bodem zien we een witte platvis, die alleen zichtbaar is als hij zich beweegt. Als de vis stil ligt, is hij een met de bodem. Alleen twee oogjes kijken naar ons.

Something Special 
Something Special is de buursnorkellocatie van Front Porch. Het kiezelstrandje ligt aan het begin van de boulevard van Kralendijk. We zien ook mensen snorkelen aan de boulevard. De locatie wordt niet met een gele steen gemarkeerd. We zijn er maar kort geweest. Someting Special is meer een duiklocatie. Duikers komen ons enthousiast tegemoet. Voor snorkelaars is er weinig vis te zien. Voor een eerste snorkeltocht is Something Special wellicht nog leuk, omdat er dan nog geen verwachtingen zijn. Verwend als we inmiddels al zijn door andere snorkellocaties vinden we deze locatie niet 'special'. 

Rifvissen
In de zee rondom Bonaire leven ruim 400 verschillende soorten vissen. 169 soorten leven rondom de koraalriffen van het eiland. Tijdens onze snorkeltochten merken we hoe leuk het is om te weten welke rifvissen we gezien hebben. Daarom voor de nieuwe snorkelliefhebbers hieronder een overzicht van de rifvissen op Bonaire die we hebben gefotografeerd (en soms herkend):


Karetschildpad

Barracuda

Doktersvis

Gestreepte riddervis

Puddinglipvis

-


Vierogige koraalvlinder



Letter vijlvis


Trompetvis

Pauwbot

-

Signaal papegaaivis

-


Gratenvis

Sergeant majoor


-

-

-

Geelgestreepte grommer

Caribische doktersvis

Spaanse zwijnslipvis

Tandbaars

-

-


Juweelvis



-

Blauwkop lipvis

-

-


Jonge keizersvis

Keizersvis

Parelkoffervis

Soldaatvis

Zee-egel

-




Palometa

Papegaaivis


-


Witgevlekte vijlvis

-

-

Puntaal

Vuurworm

Rode zeebaars

-

-

-

-

-

=
Zandvis


Anemoon